Việc chuyển từ hình thức đấu thầu rộng rãi sang chỉ định thầu là một trong những bước cần thiết trong một số tình huống thực tiễn như cấp bách, tiến độ gấp, hoặc cần đảm bảo tính liên tục của dự án. Ngày 04/8/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu đã quy định chi tiết về trường hợp được chỉ định thầu đối với gói thầu xây lắp tương tự đã đấu thầu rộng rãi trước đó. Quy định này không có trong Nghị định 24/2024/NĐ CP (có hiệu lực từ 27/02/2024), do đó tạo nên sự khác biệt quan trọng trong pháp luật đấu thầu hiện hành.
Tại khoản 2 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, trường hợp gói thầu cần đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng, hiệu quả, được áp dụng chỉ định thầu gồm các trường hợp sau:
Một là, gói thầu thuộc dự án, dự toán mua sắm có yêu cầu cấp bách phải thực hiện ngay theo chỉ đạo tại Nghị quyết của Quốc hội, Nghị quyết của Chính phủ, Quyết định, Chỉ thị, văn bản thông báo ý kiến của lãnh đạo Chính phủ để bảo đảm hoàn thành tiến độ theo chỉ đạo;
Hai là, gói thầu thuộc dự án có yêu cầu thực hiện ngay nhằm bảo đảm kết nối, đồng bộ giữa các công trình thuộc dự án theo chỉ đạo tại Nghị quyết của Quốc hội, Nghị quyết của Chính phủ, Quyết định, Chỉ thị, văn bản thông báo ý kiến của lãnh đạo Chính phủ để đáp ứng yêu cầu về hiệu quả quản lý, khai thác, vận hành công trình đồng bộ, liên tục;
Ba là, gói thầu thuộc dự án đầu tư công đặc biệt theo quy định của pháp luật về đầu tư công;
Bốn là, gói thầu cung cấp dịch vụ tổ chức các hội nghị, hội thảo, đại hội, tập huấn (phục vụ ăn, nghỉ, đi lại cho đại biểu; trang thiết bị, thuê hội trường, phòng họp và các dịch vụ liên quan) có yêu cầu phải bố trí địa điểm ăn, nghỉ tập trung cho đại biểu và phải thực hiện gấp; gói thầu tư vấn thiết kế, xây dựng, lắp đặt gian hàng tại hội chợ, triển lãm cần thực hiện gấp để tổ chức các sự kiện, ngày lễ lớn của đất nước; gói thầu mua, nhập hàng dự trữ quốc gia, cung cấp dịch vụ liên quan trong tình huống đột xuất, cấp bách và thuê bảo quản hàng dự trữ quốc gia đối với các mặt hàng có yêu cầu, điều kiện bảo quản chuyên biệt, đặc thù về kho bảo quản, chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật bảo quản theo quy định của pháp luật về dự trữ quốc gia; gói thầu vận chuyển, bốc xếp, bao bì đóng gói, bảo hiểm và các dịch vụ khác liên quan đến hoạt động xuất hàng dự trữ quốc gia để cứu trợ, hỗ trợ, viện trợ, phục vụ nhiệm vụ đối ngoại của Đảng, Nhà nước;
Năm là, gói thầu sửa chữa, cải tạo trụ sở làm việc, nhà lưu trú công vụ cho cán bộ, công chức cấp tỉnh, cấp xã, thực hiện nhiệm vụ, yêu cầu về chuyển đổi số, công nghệ thông tin có yêu cầu cấp bách về tiến độ để phục vụ việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức bộ máy nhà nước;
Sáu là, gói thầu xây lắp có quy mô, tính chất tương tự với gói thầu trước đó đã tổ chức đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế mà nhà thầu đã thực hiện đáp ứng tiến độ, bảo đảm chất lượng, hiệu quả trong thời gian 05 năm kể từ thời điểm nhà thầu ký hợp đồng trước đó đến ngày phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu;
Bảy là các trường hợp khác cần áp dụng hình thức chỉ định thầu để lựa chọn được nhà thầu thực hiện gói thầu đáp ứng tiến độ, chất lượng và hiệu quả của gói thầu, dự án, dự toán mua sắm.
Với quy trình chỉ định thầu rút gọn áp dụng theo quy định tại Điều 80 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP không phải tuân thủ các điều kiện tại khoản 2 Điều 79.Trong vòng 15 ngày kể từ ngày bắt đầu thực hiện, các bước cần hoàn thành gồm: Chuẩn bị và gửi dự thảo hợp đồng; hoàn thiện hợp đồng, thương thảo về giá (áp dụng tiết kiệm tối thiểu 5% đối với gói xây lắp) và phê duyệt kết quả chỉ định; công khai kết quả và ký kết hợp đồng.
Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã bổ sung một trường hợp rất thực tiễn: chỉ định thầu với gói thầu tương tự đã đấu thầu rộng rãi trước đó trong vòng 5 năm, với quy trình rút gọn, yêu cầu tiết kiệm và mức độ cụ thể cao. Đây là cải tiến mới chưa từng có trong Nghị định 24/2024/NĐ-CP. Đồng thời, Nghị định 24/2024/NĐ-CP nâng cấp các hạn mức chỉ định thầu và thêm nhiều tình huống đặc thù, đáp ứng nhu cầu thực tiễn hiện nay. Điều này giúp giảm thủ tục hành chính, tăng hiệu quả và tính linh hoạt trong lựa chọn nhà thầu./.
Linh Chi