Luật Đấu thầu 2023 quy định về lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt nhằm đảm bảo tính linh hoạt trong các dự án có yêu cầu đặc thù, không thể áp dụng các phương thức đấu thầu thông thường. Những trường hợp này bao gồm dự án quan trọng về an ninh, quốc phòng, công nghệ cao, hoặc mang tính cấp bách. Quy trình lựa chọn được thực hiện theo quyết định của cấp có thẩm quyền, đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Cụ thể như sau:
1. Quy định về lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt
- Điều 29 Luật Đấu thầu 2023 và khoản 8 Điều 4 Luật sửa đổi Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Đấu thầu, quy định:
+ Việc lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt được áp dụng đối với gói thầu thuộc dự án, dự toán mua sắm có một hoặc một số điều kiện đặc thù về quy trình, thủ tục, tiêu chí lựa chọn nhà thầu, điều kiện ký kết và thực hiện hợp đồng hoặc khi triển khai thực hiện có yêu cầu phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, biên giới lãnh thổ, thực hiện nhiệm vụ chính trị của quốc gia mà không thể áp dụng được một trong các hình thức lựa chọn nhà thầu quy định tại các điều 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 và 28 của Luật này.
2. Quy định về lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt
- Điều 34a Luật sửa đổi Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Đấu thầu, quy định:
+ Việc lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt được áp dụng đối với dự án đầu tư kinh doanh có một hoặc một số yêu cầu, điều kiện đặc thù về thủ tục đầu tư; thủ tục giao đất, cho thuê đất, giao khu vực biển; thủ tục, phương pháp, tiêu chuẩn lựa chọn nhà đầu tư và nội dung hợp đồng dự án đầu tư kinh doanh hoặc yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, biên giới lãnh thổ, lợi ích quốc gia, thực hiện nhiệm vụ chính trị của quốc gia mà không thể áp dụng được một trong các hình thức lựa chọn nhà đầu tư quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 34 của Luật này.
3. Các hình thức lựa chọn nhà thầu, lựa chọn nhà đầu tư
- Điều 20 Luật Đấu thầu 2023 quy định các hình thức lựa chọn nhà thầu hiện nay bao gồm:
a) Đấu thầu rộng rãi;
b) Đấu thầu hạn chế;
c) Chỉ định thầu;
d) Chào hàng cạnh tranh;
đ) Mua sắm trực tiếp;
e) Tự thực hiện;
g) Tham gia thực hiện của cộng đồng;
h) Đàm phán giá;
i) Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.
+ Trường hợp phát sinh hình thức lựa chọn nhà thầu khác quy định tại khoản 1 Điều này, có tính ưu việt, sử dụng phương tiện điện tử tiến bộ, hiện đại, Chính phủ quy định về hình thức, quy trình, đối tượng phù hợp với tính năng mới của Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, bảo đảm mục tiêu cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế trong đấu thầu.
- Điều 34 và khoản 11 Điều 4 Luật sửa đổi Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Đấu thầu, quy định các hình thức lựa chọn nhà đầu tư như sau:
1. Đấu thầu rộng rãi:
Đấu thầu rộng rãi được áp dụng đối với dự án đầu tư kinh doanh mà không hạn chế số lượng nhà đầu tư tham dự.
2. Đấu thầu hạn chế:
Đấu thầu hạn chế được áp dụng đối với dự án đầu tư kinh doanh có yêu cầu cao về kỹ thuật, công nghệ hoặc có tính đặc thù theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực mà chỉ có một số nhà đầu tư đáp ứng yêu cầu của dự án được mời tham dự thầu.
3. Lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt.
Quy định về lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt theo Luật Đấu thầu 2023 giúp đảm bảo tính linh hoạt nhưng vẫn duy trì nguyên tắc minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả. Việc áp dụng đúng quy trình sẽ tạo điều kiện cho các dự án quan trọng được triển khai nhanh chóng, đáp ứng yêu cầu cấp bách của nền kinh tế, an ninh quốc gia và phát triển công nghệ, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả đầu tư công.
Ngô Dũng