Các loại chứng khoán trên thị trường hiện nay và những nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng khoán
Thị trường chứng khoán đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, là nơi huy động vốn hiệu quả cho doanh nghiệp và tạo cơ hội đầu tư cho cá nhân, tổ chức. Trên thị trường hiện nay có các loại chứng khoán như cổ phiếu, trái phiếu, và chứng chỉ quỹ. Hoạt động của thị trường được vận hành dựa trên những nguyên tắc cơ bản như công khai, minh bạch, trung thực và bình đẳng giữa các nhà đầu tư. Những nguyên tắc này không chỉ đảm bảo tính hiệu quả của thị trường mà còn tạo niềm tin và sự ổn định cho các bên tham gia, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững. Cụ thể như sau:
1. Các loại chứng khoán trên thị trường hiện nay:
- Khoản 1 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019 quy định:
“Chứng khoán là tài sản, bao gồm các loại sau đây:
a) Cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ;
b) Chứng quyền, chứng quyền có bảo đảm, quyền mua cổ phần, chứng chỉ lưu ký;
c) Chứng khoán phái sinh;
d) Các loại chứng khoán khác do Chính phủ quy định.”
- Cụ thể về các loại chứng khoán như sau:
- Từ khoản 2 - khoản 9 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019 quy định:
+ Cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành.
+ Trái phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần nợ của tổ chức phát hành.
+ Chứng chỉ quỹ là loại chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần vốn góp của quỹ đầu tư chứng khoán.
+ Chứng quyền là loại chứng khoán được phát hành cùng với việc phát hành trái phiếu hoặc cổ phiếu ưu đãi, cho phép người sở hữu chứng quyền được quyền mua một số cổ phiếu phổ thông nhất định theo mức giá đã được xác định trước trong khoảng thời gian xác định.
+ Chứng quyền có bảo đảm là loại chứng khoán có tài sản bảo đảm do công ty chứng khoán phát hành, cho phép người sở hữu được quyền mua (chứng quyền mua) hoặc được quyền bán (chứng quyền bán) chứng khoán cơ sở với tổ chức phát hành chứng quyền có bảo đảm đó theo mức giá đã được xác định trước, tại một thời điểm hoặc trước một thời điểm đã được ấn định hoặc nhận khoản tiền chênh lệch giữa giá thực hiện và giá chứng khoán cơ sở tại thời điểm thực hiện.
+ Quyền mua cổ phần là loại chứng khoán do công ty cổ phần phát hành nhằm mang lại cho cổ đông hiện hữu quyền được mua cổ phần mới theo điều kiện đã được xác định.
+ Chứng chỉ lưu ký là loại chứng khoán được phát hành trên cơ sở chứng khoán của tổ chức được thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.
+ Chứng khoán phái sinh là công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng, bao gồm hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn, trong đó xác nhận quyền, nghĩa vụ của các bên đối với việc thanh toán tiền, chuyển giao số lượng tài sản cơ sở nhất định theo mức giá đã được xác định trong khoảng thời gian hoặc vào ngày đã xác định trong tương lai.
2. Những nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng khoán
- Điều 5 Luật Chứng khoán 2019 quy định:
+ Tôn trọng quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản trong hoạt động về chứng khoán và thị trường chứng khoán; quyền tự do giao dịch, đầu tư, kinh doanh và cung cấp dịch vụ về chứng khoán của tổ chức, cá nhân.
+ Công bằng, công khai, minh bạch.
+ Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.
+ Tự chịu trách nhiệm về rủi ro.
Các loại chứng khoán trên thị trường hiện nay cùng với những nguyên tắc hoạt động minh bạch và công bằng đã tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của thị trường chứng khoán. Đây không chỉ là công cụ huy động vốn hiệu quả mà còn là thước đo sức khỏe kinh tế, góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng bền vững và niềm tin của nhà đầu tư vào hệ thống tài chính.
Ngô Dũng