Luật Doanh nghiệp 2020 quy định rõ các trường hợp doanh nghiệp bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, bao gồm kê khai thông tin sai sự thật, ngừng hoạt động quá thời hạn mà không thông báo, hoặc bị thu hồi theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, một số tổ chức, cá nhân bị cấm thành lập doanh nghiệp, như cán bộ, công chức, sĩ quan trong lực lượng vũ trang, người từng bị kết án về các tội danh kinh tế nghiêm trọng. Những quy định này giúp đảm bảo tính minh bạch, lành mạnh trong hoạt động kinh doanh, ngăn chặn rủi ro và vi phạm pháp luật. Cụ thể như sau:
1. Những trường hợp bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp
- Điều 212 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định:
+ Doanh nghiệp bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trong trường hợp sau đây:
a) Nội dung kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là giả mạo;
b) Doanh nghiệp do những người bị cấm thành lập doanh nghiệp theo quy định tại khoản 2 Điều 17 của Luật này thành lập;
c) Doanh nghiệp ngừng hoạt động kinh doanh 01 năm mà không thông báo với Cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế;
d) Doanh nghiệp không gửi báo cáo theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 216 của Luật này đến Cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày hết hạn gửi báo cáo hoặc có yêu cầu bằng văn bản;
đ) Trường hợp khác theo quyết định của Tòa án, đề nghị của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của luật.
+ Chính phủ quy định trình tự, thủ tục thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
- Nội dung tại điểm a Điều 212 được hướng dẫn bởi Điều 74 Nghị định 01/2021/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 04/01/2021.
2. Tổ chức, cá nhân bị cấm thành lập doanh nghiệp
- Khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định:
+ Tổ chức, cá nhân sau đây không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam:
a) Cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân sử dụng tài sản nhà nước để thành lập doanh nghiệp kinh doanh thu lợi riêng cho cơ quan, đơn vị mình;
b) Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức;
c) Sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng trong các cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam; sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp, công nhân công an trong các cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân Việt Nam, trừ người được cử làm đại diện theo ủy quyền để quản lý phần vốn góp của Nhà nước tại doanh nghiệp hoặc quản lý tại doanh nghiệp nhà nước;
d) Cán bộ lãnh đạo, quản lý nghiệp vụ trong doanh nghiệp nhà nước theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 88 của Luật này, trừ người được cử làm đại diện theo ủy quyền để quản lý phần vốn góp của Nhà nước tại doanh nghiệp khác;
đ) Người chưa thành niên; người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; người bị mất năng lực hành vi dân sự; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; tổ chức không có tư cách pháp nhân;
e) Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định; các trường hợp khác theo quy định của Luật Phá sản, Luật Phòng, chống tham nhũng.
Trường hợp Cơ quan đăng ký kinh doanh có yêu cầu, người đăng ký thành lập doanh nghiệp phải nộp Phiếu lý lịch tư pháp cho Cơ quan đăng ký kinh doanh;
g) Tổ chức là pháp nhân thương mại bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Việc thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và cấm thành lập doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2020 là biện pháp quan trọng nhằm duy trì trật tự, minh bạch trong môi trường kinh doanh. Tuân thủ đúng các quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý mà còn góp phần tạo dựng hệ thống doanh nghiệp phát triển bền vững, hạn chế tình trạng gian lận và bảo vệ lợi ích chung của nền kinh tế.
Ngô Dũng