Đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng là quy trình bắt buộc nhằm đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ pháp luật trong việc huy động vốn qua thị trường chứng khoán. Theo Luật Chứng khoán 2019, các hình thức chào bán bao gồm chào bán cổ phiếu lần đầu, chào bán thêm cổ phiếu, trái phiếu và chứng chỉ quỹ. Quy định này không chỉ bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam. Cụ thể như sau:
1. Đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng
- Điều 16 Luật Chứng khoán 2019 quy định:
+ Tổ chức phát hành, cổ đông công ty đại chúng trước khi chào bán chứng khoán ra công chúng phải đăng ký với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.
+ Các trường hợp sau đây không phải đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng:
(1) Chào bán công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh do ngân hàng chính sách phát hành, trái phiếu chính quyền địa phương;
(2) Chào bán trái phiếu của tổ chức tài chính quốc tế được Chính phủ Việt Nam chấp thuận;
(3) Chào bán cổ phiếu ra công chúng để chuyển doanh nghiệp nhà nước, công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần;
(4) Việc bán chứng khoán theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, quyết định của Trọng tài hoặc việc bán chứng khoán của người quản lý hoặc người được nhận tài sản trong trường hợp phá sản hoặc mất khả năng thanh toán.
2. Các hình thức chào bán chứng khoán ra công chúng
- Điều 10 Nghị định 155/2020/NĐ-CP Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Chứng khoán, quy định:
+ Chào bán chứng khoán lần đầu ra công chúng bao gồm:
a) Chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng để huy động thêm vốn cho tổ chức phát hành;
b) Chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng để trở thành công ty đại chúng thông qua thay đổi cơ cấu sở hữu nhưng không làm tăng vốn điều lệ của tổ chức phát hành;
c) Kết hợp hình thức quy định tại các điểm a, b khoản này;
d) Chào bán chứng chỉ quỹ lần đầu ra công chúng để thành lập quỹ đầu tư chứng khoán.
+ Chào bán thêm chứng khoán ra công chúng bao gồm:
a) Công ty đại chúng chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng hoặc phát hành quyền mua cổ phần cho cổ đông hiện hữu;
b) Công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán chào bán thêm chứng chỉ quỹ ra công chúng để tăng vốn điều lệ của Quỹ đầu tư.
+ Cổ đông công ty đại chúng chào bán cổ phiếu ra công chúng.
+ Tổ chức phát hành chào bán trái phiếu và các loại chứng khoán khác ra công chúng.
Các quy định về đăng ký và chào bán chứng khoán ra công chúng theo Luật Chứng khoán 2019 đã góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trên thị trường và tạo hành lang pháp lý vững chắc cho các doanh nghiệp huy động vốn. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường ngày càng phức tạp, việc áp dụng linh hoạt các quy định và tăng cường giám sát thực tế là yếu tố cần thiết để cân bằng giữa hiệu quả huy động vốn và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.
Ngô Dũng