Trong bối cảnh quyền lợi người tiêu dùng ngày càng được đề cao, việc thiết lập cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh là yêu cầu cấp thiết. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quy định rõ các phương thức giải quyết tranh chấp, từ thương lượng, hòa giải đến trọng tài và xét xử tại tòa án, nhằm đảm bảo công bằng, minh bạch, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng. Cụ thể như sau:
1. Phương thức giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh:
- Điều 54 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định:
+ Tranh chấp phát sinh giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh được giải quyết thông qua các phương thức sau đây:
a) Thương lượng;
b) Hòa giải;
c) Trọng tài;
d) Tòa án.
+ Không được thương lượng, hòa giải trong các trường hợp sau đây:
a) Xâm phạm đến lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng;
b) Vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức xã hội;
c) Gây thiệt hại đến lợi ích của nhiều người tiêu dùng, trừ trường hợp xác định đầy đủ số lượng người tiêu dùng bị thiệt hại.
+ Phương thức giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh được thực hiện theo hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc hình thức khác theo quy định của pháp luật có liên quan.
2. Trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu trong quá trình giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh:
- Điều 55 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định:
+ Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác và kịp thời thông tin, tài liệu theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong quá trình giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh theo quy định của pháp luật.
+ Cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có trách nhiệm bảo mật thông tin, tài liệu được cung cấp theo quy định của pháp luật.
Việc đa dạng hóa phương thức giải quyết tranh chấp không chỉ góp phần bảo vệ hiệu quả quyền lợi người tiêu dùng mà còn thúc đẩy trách nhiệm và tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp cần chủ động tuân thủ pháp luật, trong khi người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức để sử dụng đúng quyền của mình khi xảy ra tranh chấp.
Ngô Dũng