Ngày 29/6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 31/2026/QĐ-TTg ban hành Danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập, nhằm cụ thể hóa quy định của pháp luật về hải quan, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc thực hiện thủ tục hải quan đối với một số nhóm hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam.
Việc ban hành Quyết định số 31/2026/QĐ-TTg góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý về quản lý hàng hóa nhập khẩu, xác định rõ những nhóm hàng phải thực hiện thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập và các trường hợp được lựa chọn địa điểm làm thủ tục ngoài cửa khẩu. Qua đó, Quyết định vừa tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, bảo đảm yêu cầu quản lý đối với hàng hóa liên quan đến an ninh, quốc phòng, sức khỏe cộng đồng và các lĩnh vực đặc thù.
Theo Quyết định, phạm vi điều chỉnh là Danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập. Hàng hóa thuộc diện này là hàng hóa được đưa từ nước ngoài vào lãnh thổ Việt Nam theo quy định của pháp luật về thương mại. Quyết định được áp dụng đối với tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục hải quan nhập khẩu hàng hóa thuộc Danh mục ban hành kèm theo Quyết định; cơ quan hải quan, công chức hải quan và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động nhập khẩu hàng hóa.
Quy định cụ thể các trường hợp làm thủ tục hải quan
Một điểm đáng chú ý của Quyết định là quy định nguyên tắc đối với trường hợp hàng hóa nhập khẩu có nhiều chủng loại, trong đó có hàng hóa thuộc và không thuộc Danh mục. Trường hợp các loại hàng hóa cùng được vận chuyển trên một chứng từ vận tải thì phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập theo quy định.
Đối với hàng hóa thuộc Danh mục, người khai hải quan được lựa chọn làm thủ tục tại cửa khẩu nhập hoặc tại địa điểm làm thủ tục hải quan ngoài cửa khẩu trong một số trường hợp cụ thể.
Các trường hợp được lựa chọn địa điểm làm thủ tục ngoài cửa khẩu gồm: thiết bị, máy móc, vật tư nhập khẩu để xây dựng nhà máy, công trình; hàng hóa nhập khẩu phục vụ gia công, sản xuất tiêu dùng trong nước, sản xuất xuất khẩu và chế xuất; hàng hóa đưa từ nước ngoài vào khu phi thuế quan, kho ngoại quan; hàng hóa nhập khẩu bán tại cửa hàng miễn thuế; hàng hóa nhập khẩu gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh và một số trường hợp khác theo quy định.
Quy định này góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan đối với những nhóm hàng hóa có tính chất đặc thù.
Xác định cửa khẩu nhập theo phương thức vận tải
Quyết định quy định cụ thể cách xác định cửa khẩu nhập tương ứng với từng phương thức vận tải.
Đối với vận tải đường biển, đường hàng không, cửa khẩu nhập là cảng biển, cảng hàng không nơi hàng hóa được dỡ xuống hoặc cảng biển, cảng hàng không ghi trên vận đơn nơi hàng hóa được vận chuyển đến.
Đối với vận tải đường sắt, cửa khẩu nhập là ga đường sắt liên vận quốc tế ở biên giới.
Đối với vận tải đường bộ, đường sông, cửa khẩu nhập là cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính nơi hàng hóa nhập khẩu đi vào lãnh thổ Việt Nam.
Đối với hàng hóa nhập khẩu trên vận đơn hoặc hợp đồng vận chuyển ghi cảng đích là ICD Phước Long – Thành phố Hồ Chí Minh, cửa khẩu nhập được xác định là ICD Phước Long – Thành phố Hồ Chí Minh.
Danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập
Danh mục ban hành kèm theo Quyết định được xây dựng trên cơ sở Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Quyết định đồng thời hướng dẫn cách sử dụng mã hàng trong Danh mục: trường hợp chỉ liệt kê mã 4 số thì áp dụng đối với toàn bộ mã 8 số thuộc nhóm 4 số đó; trường hợp liệt kê mã 6 số thì áp dụng đối với toàn bộ mã 8 số thuộc phân nhóm tương ứng; trường hợp liệt kê cụ thể đến mã 8 số thì chỉ áp dụng đối với các mã hàng được liệt kê.
Danh mục gồm nhiều nhóm hàng hóa có tính chất đặc thù, trong đó đáng chú ý như:Thuốc lá điếu, xì gà và các chế phẩm khác từ cây thuốc lá;Rượu;Bia;Xe ô tô chở người dưới 16 chỗ ngồi;Máy bay, du thuyền và một số loại tàu thuyền;Xăng các loại;Máy điều hòa không khí có công suất từ 90.000 BTU trở xuống; Đồ chơi;Giấy vàng mã;Tiền chất thuốc nổ, vật liệu nổ công nghiệp theo Danh mục do Bộ Công Thương quy định;Hàng hóa nhập khẩu có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh do Chính phủ ban hành;Hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia, vùng lãnh thổ có cảnh báo về nguy cơ dịch bệnh theo thông báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Việc quy định cụ thể theo mã hàng giúp cơ quan hải quan và người khai hải quan có cơ sở xác định chính xác hàng hóa thuộc phạm vi phải làm thủ tục tại cửa khẩu nhập, hạn chế cách hiểu và áp dụng không thống nhất.
Quyết định có hiệu lực thi hành từ ngày 14/8/2026 và thay thế Quyết định số 23/2019/QĐ-TTg ngày 27/6/2019 của Thủ tướng Chính phủ./.
Dương Hằng