Nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực thương mại, chống buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ người tiêu dùng, hệ thống pháp luật xử phạt vi phạm hành chính tiếp tục được hoàn thiện với nhiều điểm mới tại Nghị định 98/2020/NĐ-CP, Nghị định 17/2022/NĐ-CP và mới nhất là Nghị định 24/2025/NĐ-CP.Các nghị định này không chỉ tăng mức xử phạt vi phạm nghiêm trọng mà còn bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả, như buộc thu hồi, tiêu hủy hàng hóa vi phạm, công khai thông tin vi phạm, hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động có thời hạn đối với tổ chức, cá nhân tái phạm hoặc vi phạm có tính chất nghiêm trọng. Cụ thể như sau:
1.Quy định các hình thức xử phạt vi phạm hành chính:
- Khoản 1, Khoản 2 Điều 4 Nghị định 98/2020/NĐ-CP quy định:
+ Các hình thức xử phạt chính:
a) Cảnh cáo;
b) Phạt tiền.
+ Các hình thức xử phạt bổ sung:
a) Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn từ 01 tháng đến 24 tháng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 01 tháng đến 24 tháng;
b) Tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính (sau đây gọi chung là tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm).
2. Các biện pháp khắc phục hậu quả:
- Khoản 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP(được bổ sung bởi Điểm a Khoản 1 Điều 3 Nghị định 17/2022/NĐ-CP và sửa đổi bởi Khoản 1 Điều 1 Nghị định 24/2025/NĐ-CP):
“3. Ngoài các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm d, đ, e, g, h và i khoản 1 Điều 28 của Luật Xử lý vi phạm hành chính, Nghị định này quy định các biện pháp khắc phục hậu quả khác như sau:
a) Buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật;
b) Buộc hủy bỏ kết quả đã mở thưởng và tổ chức mở thưởng lại đối với chương trình khuyến mại mang tính may rủi;
c) Buộc sửa đổi lại hợp đồng đã giao kết hoặc buộc sửa đổi hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung theo đúng quy định;
d) Buộc thu hồi tên miền “.vn” của website thương mại điện tử hoặc buộc gỡ bỏ ứng dụng di động trên các kho ứng dụng hoặc trên các địa chỉ đã cung cấp;
đ) Buộc nộp lại giấy phép kinh doanh bị tẩy xóa, sửa chữa làm thay đổi nội dung cho cơ quan, người có thẩm quyền đã cấp giấy phép;
e) Buộc thu hồi tang vật, phương tiện vi phạm đã bị tẩu tán.”.
3. Mức phạt tiền
- Khoản 4 Nghị định 98/2020/NĐ-CP (được bổ sung bởi Điểm b Khoản 1 Điều 3 Nghị định 17/2022/NĐ-CP và sửa đổi bởi Khoản 2 Điều 1 Nghị định 24/2025/NĐ-CP):
“a) Mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực thương mại là 100.000.000 đồng đối với cá nhân và 200.000.000 đồng đối với tổ chức; mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là 200.000.000 đồng đối với cá nhân và 400.000.000 đồng đối với tổ chức;- bổ sung bởi Điểm b Khoản 1 Điều 3 Nghị định 17/2022/NĐ-CP
“b) Mức phạt tiền quy định tại Chương II của Nghị định này là mức phạt tiền áp dụng đối với hành vi vi phạm hành chính do cá nhân thực hiện, trừ các hành vi vi phạm hành chính quy định tại Điều 33; Điều 34; Điều 35; khoản 4 Điều 46; khoản 2, 3 Điều 53a; khoản 5, 7, 8, 9 Điều 56; Điều 67; Điều 68; Điều 70 và khoản 6, 7, 8 Điều 77 của Nghị định này. Trường hợp hành vi vi phạm hành chính do tổ chức thực hiện thì phạt tiền gấp hai lần mức phạt tiền quy định đối với cá nhân.”.- sửa đổi bởi Khoản 2 Điều 1 Nghị định 24/2025/NĐ-CP.
c) Bổ sung khoản 5 vào sau khoản 4 như sau:
“5. Thẩm quyền phạt tiền của các chức danh được quy định tại Chương III Nghị định này là thẩm quyền phạt tiền áp dụng đối với một hành vi vi phạm hành chính của cá nhân; thẩm quyền phạt tiền đối với tổ chức gấp 02 lần thẩm quyền phạt tiền đối với cá nhân.”.
Việc hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường chế tài xử phạt trong lĩnh vực thương mại, chống hàng giả, hàng cấm và bảo vệ người tiêu dùng không chỉ là biện pháp răn đe, mà còn là bước đi quyết liệt hướng đến xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng. Các tổ chức, cá nhân cần chủ động tuân thủ quy định pháp luật, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm với cộng đồng, vì sự phát triển bền vững của thị trường nội địa.
Ngô Dũng